Status Duchownych, a system ubezpieczeń społecznych – zakres odpowiedzialności Kościoła Naturalnego
W związku z pojawiającymi się w przestrzeni publicznej informacjami dotyczącymi zgłoszeń Duchownych/Misjonarzy Kościoła Naturalnego do systemu ubezpieczeń społecznych Kościół Naturalny zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z zapytaniem dotyczącym sposobu weryfikacji takich zgłoszeń.
Celem korespondencji było ustalenie, czy ZUS posiada mechanizmy pozwalające potwierdzić, że osoba zgłaszana jako Duchowny/Misjonarz rzeczywiście posiada status nadany przez Kościół Naturalny.
Z odpowiedzi ZUS wynika, że obowiązujące przepisy nie przewidują mechanizmu weryfikacji takiego statusu ani przekazywania Kościołowi Naturalnemu informacji o osobach zgłaszanych do ubezpieczeń jako Duchowni/Misjonarze.
W praktyce oznacza to, że wspólnota religijna nie ma możliwości kontroli zgłoszeń dokonywanych w systemie państwowym z wykorzystaniem jej nazwy.
Kościół Naturalny nadaje status Duchownego wyłącznie na podstawie własnych aktów wewnętrznych – w szczególności Dekretów wydawanych przez właściwe organy Kościoła – i odpowiada wyłącznie za osoby powołane w ten sposób.
Publikacja korespondencji ma na celu przedstawienie rzeczywistego zakresu kompetencji Kościoła Naturalnego oraz ograniczeń wynikających z obowiązujących przepisów.
CIĄG KORESPONDENCJI NUMER 1:
Zapytanie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące weryfikacji statusu Duchownych/Misjonarzy
Dokumenty wchodzące w skład korespondencji
1️⃣ Wniosek Kościoła Naturalnego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
📅 28.01.2026
2️⃣ Odpowiedź Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
📅 18.02.2026
Czego dotyczy korespondencja
Pismo dotyczy zapytania skierowanego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie sposobu weryfikacji osób zgłaszanych do ubezpieczeń społecznych jako duchowni Kościoła Naturalnego oraz możliwości uzyskania przez Kościół informacji o takich zgłoszeniach.
Cel pisma
Celem pisma było ustalenie, czy ZUS posiada mechanizmy pozwalające potwierdzić autentyczność statusu duchownego oraz czy Kościół może uzyskać informacje o osobach zgłaszanych w systemie ubezpieczeń społecznych jako jego duchowni.
Wnioski / żądania
W piśmie zwrócono się o udzielenie informacji dotyczących:
– sposobu weryfikacji przez ZUS statusu duchownych zgłaszanych do ubezpieczeń społecznych,
– zakresu danych, które ZUS posiada w tym zakresie,
– możliwości uzyskania przez Kościół informacji o zgłoszeniach dokonywanych z wykorzystaniem jego nazwy.
Element kluczowy
Z odpowiedzi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że system ubezpieczeń społecznych nie przewiduje mechanizmu weryfikacji przez ZUS, czy osoba zgłaszana do ubezpieczeń jako duchowny danego kościoła rzeczywiście posiada status nadany przez tę wspólnotę religijną.
Jednocześnie Kościół nie otrzymuje informacji o takich zgłoszeniach i nie ma dostępu do danych pozwalających ustalić, kto został zgłoszony w systemie jako duchowny z wykorzystaniem jego nazwy.
Konsekwencje dla Kościoła Naturalnego
W praktyce oznacza to, że Kościół Naturalny nie posiada narzędzi umożliwiających weryfikację lub kontrolę zgłoszeń dokonywanych w systemie ubezpieczeń społecznych przez osoby posługujące się statusem Duchownego/Misjonarza Kościoła Naturalnego.
Kościół Naturalny odpowiada wyłącznie za osoby powołane do posługi duchownej w drodze własnych aktów wewnętrznych – w szczególności dekretów wydawanych przez właściwe organy Kościoła – natomiast nie ma możliwości ustalenia, czy w systemie państwowym dochodzi do zgłoszeń dokonywanych przez osoby trzecie bez takiego powołania.
CIĄG KORESPONDENCJI NUMER 2:
FRAGMENT RAPORT NAJWYŻSZEJ IZBY KONTROLI
Dokumenty uzupełniający przedstawioną sytuację
1️⃣ FRAGMENT RAPORT NIK KAP P24095 Nr ewid. 172025P24095KAP
📅 Warszawa, maj 2025 r.
Czego dotyczy dokument
Załączony dokument zawiera fragment informacji o wynikach kontroli Najwyższej Izby Kontroli dotyczącej finansowania kościołów i innych związków wyznaniowych ze środków publicznych, w szczególności w zakresie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne duchownych z Funduszu Kościelnego.
Cel dokumentu
Celem przywołania fragmentu raportu NIK jest przedstawienie ustaleń państwowej instytucji kontrolnej dotyczących sposobu funkcjonowania systemu zgłaszania duchownych do ubezpieczeń społecznych oraz mechanizmów nadzoru nad finansowaniem tych składek ze środków publicznych.
Wnioski / żądania
Najwyższa Izba Kontroli wskazała potrzebę wprowadzenia zmian legislacyjnych oraz narzędzi umożliwiających skuteczną weryfikację statusu osób zgłaszanych do ubezpieczenia jako duchowni, w szczególności w sytuacji gdy składki finansowane są z Funduszu Kościelnego.
Element kluczowy
Z ustaleń kontroli wynika, że zarówno Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, jak i Zakład Ubezpieczeń Społecznych posiadały ograniczone możliwości weryfikacji, czy osoba zgłoszona do ubezpieczenia jako duchowny faktycznie posiada taki status.
W raporcie wskazano, że w systemie nie funkcjonowało rozwiązanie pozwalające sprawdzić rzeczywisty status duchownego, co może tworzyć przestrzeń do nadużyć związanych z finansowaniem składek z Funduszu Kościelnego
Konsekwencje dla Kościoła Naturalnego
Ustalenia kontroli Najwyższej Izby Kontroli potwierdzają, że w obowiązującym systemie prawnym kościoły i związki wyznaniowe nie posiadają narzędzi pozwalających na weryfikację zgłoszeń dokonywanych w systemie ubezpieczeń społecznych przez osoby występujące jako duchowni.
UWAGI:
Kwestia ta pozostaje również istotna w kontekście sprawy opisanej w artykule „Tajemnicze 6 milionów złotych z Funduszu Kościelnego” https://kosciolnaturalny.pl/tajemnicze-6-milionow-zlotych-z-funduszu-koscielnego/
– Podsumowanie sprawy –
Z korespondencji z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych wynika, że system ubezpieczeń społecznych nie przewiduje mechanizmu weryfikacji, czy osoba zgłaszana jako Duchowny/Misjonarz danego Kościoła rzeczywiście posiada status nadany przez tę wspólnotę religijną. Kościół nie ma również dostępu do informacji o takich zgłoszeniach w systemie ZUS.
W praktyce oznacza to, że Kościół Naturalny odpowiada wyłącznie za Duchownych/Misjonarzy powołanych w drodze Uchwał Rady Kościoła Naturalnego i Dekretów Naczelnej Kościoła Naturalnego.
Kościół nie posiada natomiast możliwości kontroli zgłoszeń dokonywanych w systemie państwowym przez osoby trzecie, w tym również zgłoszeń dotyczących Misjonarzy powoływanych przez Przełożonych jednostek organizacyjnych Kościoła Naturalnego.